سطرهای سبز
آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند / آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند
تولدحانیا دراردیبهشت ماه سال ۱۳۹۰خداوندبه دخترم.دختری عطاکردکه نام اورافاطمه ولقب اورا"حانیا"گذاشتند.این روزها که درآستانه یک سالگی نوه عزیزم قراردارم اگرروزی اورانبینم واقعادلتنگ می شوم. زیارت امام رضا(ع) امسال بعدازچندسال موفق شدیم باخانواده به زیارت وپابوس امام رضا(ع)نائل شویم وبرای خیردنیا وآخرت خود وهمه دوستان ازمحضرآن امام بزرگوارطلب دعا کنیم وبه اوتوسل جوییم. وزوار وزوارروستایی است درمنطقه هزارجریب که ازمسیرگلوگاه مازندران ونیزنوکنده گلستان ونیزازدامغان استان سمنان به آن راه داردما ازمسیرگلوگاه رفتیم وازمسیر نوکنده برگشتیم دراین سفرتفریحی (درمانی)به این منطقه ییلاقی خانواده سیدمرتضی.برادرهمسرم نیزباماهمراه بودند.دراین سفرکه توفیق همراهی مادرم نیز رفیق بود.طی دوسه روزبه روستاهای نزدیک مانند: پیته نو.سفیدچاه.کیاسر.و...نیزرفتیم وطبق توصیه پزشک بسیارپیاده روی کردیم. روبار یکی دیگرازمناطق ییلاقی که به توصیه پزشک دوسه روزی درآنجا اطراق کردیم روستایی به نام روباریارودبار بوداین روستادرحومه بهشهروازمسیرروستای پاسندبه آن راه داردروستایی دراحاطه رودخانه های فراوان وجنگل وآبشارجذاب.آقای حسین نیکفرباخانواده همراه مابودندوحسابی به زحمت افتاده بودند جشن تولدامیرعلی امیرعلی نوه گلم پسر مهدی رفت توی سه سالگی .خودش می گفت من رفتم توی سه سال ومردشدم.پسرمودب.متین.وخوش سخن وباهوش که خیلی دوستش دارم وهرروزیابایدببینمش ویا تلفنی با اوحرف بزنم.خدانگهدارش باد. ورزش درسال ۱۳۹۰به توصیه پزشک ورزش منظم راآغازکردم وبسیارموثربودوالحمدلله هنوز ادامه دارد. زیارت عتبات درزمستان سال۱۳۹۰مادر.همسر ودخترم فاطمه موفق به زیارت عتبات عالیات درعراق شدند.زیارت امامان بزرگواری چون:امام علی(ع)درنجف.امام حسین(ع)وشهدای حماسه حسینی درکربلا.زیارت امام موسی کاظم(ع)وامام محمدتقی(ع)درکاظمین.وزیارت امام علی النقی الهادی(ع)وامام حسن عسکری(ع)ومقام حضرت امام مهدی(عج)درسامراو...ازتوفیقات ایشان بود. کارشناسی فاطمه دخترم فاطمه موفق شدمدرک کارشناسی رادررشته علوم اجتماعی دریافت کند.انشالله شاهدموفقیت های دیگرش باشیم. پایان خدمت وپیام نورجواد پسرم جواد ضمن دریافت مدرک کارشناسی الهیات وفلسفه ازدانشگاه شاهددرسال۸۹درسال۹۰وارددانشگاه پیام نورشدتالیسانس فقه وحقوق هم دریافت کند.ضمناایشان خدمت وظیفه اش رادرمجمع تشخیص مصلحت انجام داد. آیدبهاروپیرهن کهنه نوشود-نوتربرآوردگل اگراندیشه نوشود زیباست روی کامل سبزت کلاه نو-زیباترآن که درسرت اندیشه نوشود ماراغم کهن به می کهنه بشکند-برحال ماچه سود اگرشیشه نوشود امام هادی (ع)وامام حسن عسکری(ع)به عسکریین مشهورشدند.چون به دستور حاکمان فاسدبنی عباس به شهرسامرا تبعید ودرحصر سربازان ونظامیان محصوربوده اند. گویا یکی ازدلایل حصر ومحدودیت این دوامام نگرانی حاکمان ازظهور وطلوع خورشید خاتم الاوصیا(عج)بود.ونیزنقشی که بویژه امام یازدهم درآماده سازی وتربیت شیعیان برای عصر غیبت داشته است. آن بزرگوار درروزهشتم ربیع الثانی سال۲۳۲هجری قمری درشهرمدینه دیده به جهان گشود.پدر بزرگوارش امام علی النقی الهادی(ع)ومادرش"حدیث"."سوسن"یا"سلیل"نام داشت.نام آن حضرت:حسن.کنیه اش:ابومحمد.والقابش:ابن الرضا.زکی.هادی وعسکری است. آن حضرت سیزدهمین معصوم ویازدهمین امام شیعیان است. خلفاء معاصر آن حضرت ازسلسله خلفائ بنی عباس :المعتزبالله.المهتدی بالله والمعتمد بالله بوده اند. دوران امامت آن حضرت ازسال۲۵۴تا سال۲۶۰ادامه داشت.ودرهشتم ربیع الاول سال۲۶۰بازهرمعتمدعباسی به شهادت رسید. اصحاب وشاگردانی(حدود۱۰۰نفر) درمکتب آن امام بزرگوار تربیت شده اندونیزآثار علمی وکلمات حکیمانه ای ازآن بزرگوار به یادگار مانده است که جادارد ازاین سرمایه ارزشمند همگی بهره مند شویم. یکی ازکلمات حکمت آموز آن بزرگواردرباره دروغ:"حطت الخبائث فی بیت وجعل مفتاحه الکذب"یعنی:"تمام زشتی هارادرخانه ای جمع کردند وکلیدآن خانه رادروغ قراردادند" ازامام حسین (ع)پرسیدند:ادب چیست؟فرمود:"ازخانه خود بیرون آیی وباهیچ کس برخوردنکنی مگرآن که اورابرترازخودببینی"موسوعة کلمات امام حسین.ص۸۱۳) امام (ع)برگروهی از مساکین می گذشت که مشغول غذاخوردن بودندوامام رابه هم نشینی وغذا تعارف کردند امام(ع)دعوت آن هارا اجابت کردوبعد آن هارا به خانه برد وبه همسرش رباب گفت:"هرچه درخانه داریم بیاور"واز آن هاپذیرایی کرد.(مسند الامام الحسین ج۱ص۶۴) ۱۰-صله رحم وارتباط باخویشاوندان امام حسین(ع)فرمود:"هرکه دوست دارد اجل او به تاخیر افتد وروزی اش فزونی گیردبایدصله رحم انجام دهد"(منتخب میزان الحکمة) هم چنین ازآن حضرت روایت شده:"وان اوصل الناس من وصل من قطعه"یعنی:"بهترین افراد دررعایت صله رحم کسانی هستندکه با خویشاوندانی که با آن ها قطه رابطه کردند ارتباط برقرارکنند"(بحارالانوار ج۷۵ص۱۲۱ح۴) ۱۱-صداقت وشفافیت دراندیشه.گفتار ورفتار امام حسین(ع)دربرخوردبافردی که گفته بود من ازشیعیان شما هستم فرمود:"ان من شیعتنا من سلمت قلوبهم من غش وغل ودغل"یعنی:"پیروان ماکسانی هستند که ازناخالصی.حیله گری وتزویرودغل سالم باشند"(فرهنگ سخنان امام حسین(ع)ص۴۷۶) امام حسین (ع)دربیان دیگری فرمود:"الصدق عز والکذب عجز"یعنی"راستی عزت است ودروغ ناتوانی..."(تاریخ یعقوبی ج۲ ص۲۴۶) رویه امام (ع)درطول جریان منتهی به عاشورا نیز همراه باصداقت.شفافیت وصراحت بود.وهرگزباوعده های دورازواقعیت بایاران خویش برخورد نکرد.وشب عاشورانیز به اصحاب واهل بیت خود صادقانه ازچشم اندازوقایع پیش رو گفت واز آن ها خواست با استفاده ازتاریکی شب ازمعرکه خارج شوند.که برخلاف بعضی اظهارات مشهوردرشب عاشورا کسی ازامام جدانشد وفرصت طلبان درسرزمین زباله وهنگام شنیدن خبرشهادت مسلم ابن عقیل وهانی ابن عروه ازامام جداشدند.(حماسه حسینی.شهیدمطهری) ۱۲-حلم وبردباری وکنترل خشم امام امیرالمومنین(ع)به فرزندش حسین (ع)فرمود:"حلم چیست؟"امام حسین (ع)درپاسخ گفت:"فروبردن خشم وبرخود مسلط بودن"(فرهنگ جامع سخنان امام حسین"ع") ۱۳-انجام کارنیک بالاتر درمقابل کارنیک دیگران روایت شده که روزی کنیز امام (ع)یک شاخه ریحان به آن حضرت هدیه داد.امام درپاسخ به این کارنیک فرمان آزادی اوراصادرکرد ودرپاسخ به کسانی که این عمل امام(ع)برای آن ها ایجادسوال کرده یود با اشاره به آیه ای ازقرآن تصریح کرد که درمقابل کار نیک یاید کارنیک بالاتری انجام داد.(بحارالانوار) ۱۴-تکریم معلم واهمیت دادن به تعلیم وتربیت امام حسین(ع)درهفت سالگی علی اکبر رابه مکتب فرستادوعبدالرحمان را به آموختن سوره حمد به فرزندش گمارد.وقتی علی اکبرسوره حمد رافراگرفت وبه صورت کامل قرائت کرد امام(ع)هدایای فراوانی به عبدالرحمان داد.وبه اطرافیان که ازبذل وبخشش امام تعجب کرده بودند فرمود:"این هدایا توان برابری با عطای معلم راندارد..."(لؤلؤ ومرجان.ص۴۴و۴۵) ۱۵-اهمیت وفای به عهد وفای به عهد دراسلام بسیار مهم است ومحدوده آن نیز ازیک قرار ساده بین دونفر تا عهدوپیمان بین یک ملت(قانون اساسی)وعهدنامه های بین المللی را شامل می شود. امام حسین(ع)درشب عاشورا درتوصیف اصحاب ویارانش فرمود:"...لا اعلم اصحابا اوفی ولا خیرامن اصحابی"(الکامل فی التاریخ.ج۲ص۵۷۷)یعنی"من ازاصحاب خودم باوفاتر وبهتر اصحابی را سراغ ندارم" ۱۶-پرهیز ازظلم وستم امام محمدباقر(ع) ازپدربزرگوارش امام سجاد(ع)روایت کرده است که":در روزعاشورا وقتی همه یاران امام حسین(ع)به شهادت رسیده اند به من فرمود:"یابنی ایاک وظلم من لایجد علیک ناصراالالله" (اصول کافی ج۲ص۳۳۱)یعنی :"پسرم.ازستم به کسی که دربرابرتو جز خدایاوری ندارد برحذر باش" ۱۷-غیرت نسبت به حریم خانواده روزعاشوراهنگامی که امام حسین(ع)ازروی اسب به زمین افتاد دشمنان که جرات نزدیک شدن به امام (ع)رانداشتند وازسوی دیگر ازمرده یا زنده بودن آن حضرت نیز مطمئن نبودند برای کسب اطمینان به سوی خیمه اهل بیت هجوم بردند وهدف آن ها ملاحظه عکس العمل امام (ع)بود چون ازغیرت امام نسبت به حریم خانواده مطلع بودند.دراین هنگام امام (ع)فریادزد:"ویحکم یاشیعة آل ابی سفیان ان لم یکن لکم دین وکنتم لا تخافون المعاد فکونوا احرارا فی دنیاکم..."(بحارالانوار.ج۴۵ص۵۱)یعنی:"ای پیروان آال ابوسفیان اگردین ندارید وازروزجزا نمی ترسید لا اقل در دنیای خویش آزاده باشید.(وناجوانمردانه به حریم خانواده ام هجمه نکنید) ۱۸-اصالت دادن به رضای خدا -چه دارد آن کس که تورا ندارد؟... امام حسین (ع)فرمود:"خدایا چه دارد آ؟ن کس که توراندارد؟وچه نداردآن کس که تورادارد؟آن کس که به جای توچیز دیگری راپسنددو به آن راضی شود مسلمازیان کرده است"(بحارالانوارج۹۸ص۲۲۸) -خشم خدابرای خوشنودی خلق امام حسین (ع)می فرماید:"لا افلح قوم اشتروا مرضاة المخلوق بسخط الخالق(تاریخ طبری ج۱ص۲۳۹)"یعنی:"هرگز ملتی که خوشنودی مخلوق را به قیمت خشم خدا می خرند رستگار نخواهند شد" -راضی به قضا امام(ع)هنگام سقوط از روی اسب باخدامناجات می کند ومی گوید:"خدایا به سرنوشتی که تو برای من تعیین کنی راضی ام ودرمقابل بلای تو صابرم ودرمقابل فرمان تو تسلیمم .هیچ معبودی جزتو سزاوار پرستش نیست ای پناه بی پناهان"(مقتل الحسین.مقرم ص۳۵۷) آنچه ملاحظه کردید برداشت این حقیربود ازموضوع "امام حسین(ع)الگوی اخلاق وآداب اسلامی" ازعلاقه مندان محترم به ویژه اندیشمندان واهل تحقیق انتظار دارم با نقد منصفانه درجهت تکمیل این بحث مارا یاری دهند چرا که ما با طرح این بحث خواستیم به این نکته اشاره کنیم که زندگی امام حسین(ع)فقط نیم روز دهم محرم سال۶۱هجری نبودبلکه تجلی عمر۵۷ساله امام (ع)درنیم روزعاشوراآشکارشد.پس باید امام را ازابعاد مختلف ودرطول عمر ۵۷ ساله باید شناخت ازجمله ازبعد اخلاق آداب انسانی واسلامی که جامعه ما سخت بدان محتاج است.....والسلام -اهمیت عفو وگذشت امام سجاد(ع)ازپدرش امام حسین(ع)روایت می کندکه آن حضرت فرمود:"اگرکسی ازگوش راست من به من توهین کندوازگوش چپ عذرخواهی کندمی پذیرم"چون امیرالمومنین(ع)می فرمودکه پیامبر(ص)می فرمود:"لایردعلی الحوض من لم یقبل العذرمن محق اومبطل"یعنی درکنارحوض کوثر برمن وارد نمی شودکسی که عذر رانمی پذیرد.موجه یاغیر موجه"(منتخب میزان الحکمه ص۶۶) -سبقت درعفو امام حسین(ع)فرمود:"دونفری که میان آن هانزاعی واقع شودویکی ازآن دورضایت دیگری رابجوید.سبقت گیرنده اهل بهشت است"(تحف العقول) -عفودرموضع قدرت امام حسین(ع)می فرماید:"وان اعفی الناس من عفی عن قدرة(منتخب میزان الحکمه ص۵۳۰)"یعنی:"هماناباگذشت ترین فرد کسی است که ازموضع قدرت عفو کند وعذرپذیر باشد" ۷-ترک رفتاری که موجب عذخواهی مکررشود امام حسین (ع)فرمود:"ایاک وماتعتذرمنه فان المومن لا یسئ ولاتعتذر وان المنافق کل یوم یسئ ویعتذر"یعنی"بپرهیز ازکاری که موجب عذرخواهی شود زیرامومن به صورت مکررمرتکب کاربد وعذرخواهی مکرر نمی شود اما منافق هر روز کاربد می کند ومکرر عذرخواهی می کند"(بحارالانوار ج۲ص۱۱۲) ۸-زشتی غیبت امام حسین(ع)می فرماید:"پشت سرکسی که غایب است چیزی مگو مگر آن که می پسندی اوپشت سرتو بگوید"(بحارالانوارج۱۷-ج۲ص۱۱۶) ودر روایتی دیگر از آن حضرت وارد شده که وقتی مردی درحضور امام (ع)غیبت کردفرمود:"یاهذاکف عن الغیبة فانها ادام کلاب النار"یعنی:"این چه رفتاری است که می کنی؟دست بردارازغیبت زیرا غیبت نان خورش سگ های جهنم است"(بحارالانوارج۲ص۱۰۹) یکی ازمسائلی که درآداب روابط بین انسان ها مطرح است سلام کردن است.که درهمه جوامع با عبارات متناسب بافرهنگ آن جامعه بیان می شود.کلمه سلام نام خدا است.وبه مفهوم درخواست سلامتی .واعلام صلح وآ شتی است.به همین دلیل سلام کننده بیش از کسی که جواب سلام را می دهداجر معنوی دارد.امام حسین(ع)می فرماید:"سلام ۷۰حسنه دارد۶۹ جزء آن برای سلام کننده ویک جزء آن برای پاسخ گواست"(بحارالانوار ج۲ص۱۱۲) همچنین ترک سلام عملی ناپسند است.امام حسین (ع)می فرماید:"بخیل کسی است که درسلام کردن بخل ورزد"(تحف العقول ص۲۵۳).ودر روایت دیگری آمده است که مردی به آن حضرت گفت:"کیف انت عافاک الله "یعنی حالت چطوره؟خدا به شما عافیت بدهد. فقال(ع)له:"السلام قبل الکلام عافاک الله ثم قال:لا تاذنوالاحدحتی یسلم"امام (ع)فرمود:"اول سلام کنیدبعدسخن بگویید.خدابه شما عافیت دهد.سپس فرمود:"به کسی اذن ورود ندهید تا سلام کند"(تحف العقول.ص۲۷۹و۲۸۳) ۵-اهمیت گره گشایی وحل مشکلات مردم امام حسین(ع)ازپیامبر اسلام(ص)نقل می کند که آن حضرت فرمود:"من اجری الله علی یدیه فرجالمومن فرج الله عنه کرب الدنیا والاخرة"یعنی "کسی که خداوند به دست او گره ازکارمومنی بگشایدگرفتاری های دنیا وآخرت اونیز به دست خداوندبرطرف خواهدشد"(فرهنگ سخنان امام حسین"ع") -اصل ایجادنشاط وشادمانی ازدیدگاه امام حسین(ع)یکی ازوظائف مردم نسبت به یک دیگر ایجادزمینه های شادی ونشاط می باشد.براساس فضیلت هایی که امام(ع)برای شادکردن مردم بیان فرمودند.می توان چنین استنباط کردکه فضای عمومی جامعه اسلامی بایدپرازشادی وسرورباشد.وهرکس باید درجهت اشاعه انرژی مثبت وشادمانی تلاش کند.وبه عبارت دیگرازدرودیوارخانه های مسلمانان وشهرها وروستاها.مراکزدینی.اجتماعی وفرهنگی عطرشادی ببارد.امام حسین(ع)فرمود:پیامبر(ص)فرمود:"افضل الا عمال ادخال السرورفی قلب المومن بمالا اثم فیه"(المناقب.ج۴ص۷۵)یعنی:"برترین اعمال بعدازنماز شادکردن مومن است ازراهی که درآن گناه نباشد".می دانیم که نماز عملی است که قبول یارد سایراعمال به آن بستگی دارد.درعین حال شادکردن مردم بعدازنماز در ردیف بافضیلت ترین کارها ذکرشده است. -کیفیت ایجادنشاط وشادمانی نکته قابل توجهی که درکلام اباعبدالله(ع)مطرح است روش ها وابزارشادی ونشاط است.درروایتی آمده شخصی عبای امام علی(ع)راازدوش آن حضرت برداشت وفرارکرد.اصحاب اوراتعقیب کردندوعبای امام(ع)رابه آن حضرت برگرداندند.امام(ع)پرسید:این مردچکاره است؟وچراچنین کرد؟گفتند:اودلقک است وبا این کارها مردم را می خنداند.امام علی(ع)فرمود:"خداروزی دارد که اهل کارهای بیهوده می فهمند که دستشان خالی است"(امالی صدوق مجلس۳۹ح۶-انصاریان)بنابراین شادکردن مردم به این معنی نیست که باهروسیله ای مردم رابخندانیم.روش های مبتذلی چون مسخره کردن دیگران.اهانت به اقوام.و... که متاسفانه در جامعه ما کم نیست. -درونی کردن شادی نکته دیگری ازکلام امام(ع)که درکلام سایر پیشوایان دینی نیزبیان شده فهمیده می شود این است که شادی ظاهر وخنداندن مردم کافی نیست.بلکه تعبیر"ادخال سرور"می تواند به مفهوم درونی کردن شادی باشد.نه این که درورای ظاهر خندان مردم قلبی سرشار ازاندوه باشد.به قول شاعر: خنده شیرین من ریا وفریب است-دردل من موج می زند غم دیرین. -اثرنیکی درخوب وبد بعضی فکر می کنند خدمت فقط برای افراد مثبت. شایسته واثر گذار است.شخصی در محضر امام حسین(ع)گفت:"ان المعروف اذااسدی الی غیر اهله ضاع"یعنی:"کارنیک اگربرای نا اهل انجام شود ضایع می شود"امام(ع)فرمود:"لیس کذالک ولکن تکون الصنیعة مثل وابل المطرتصیب البر والفاجر(تحف العقول ص۲۷۹)"یعنی"کارنیک همانندباران است که اثرش برای خوب وبد برابر است" -نیازهای فرهنگی یکی ازمسائل قابل بحث درتامین نیازها وخدمت به مردم مقایسه خدمات فرهنگی ومعنوی باخدمات معیشتی ومادی است.براساس سیره امام حسین (ع)نه تنها تامین نیازهای فرهنگی بسیاربیش ازنیازهای مادی است.بلکه فاصله این دو بسیار زیاد است.امام (ع)به صورت یک پرسش مطرح می کنند:"آیانجات جان یکی ازپیروان ما ازدست قاتل مهم تراست.یانجات اعتقادات آنان ازدست گمراه کنندگان؟"سپس ضمن تاکید براهمیت دومی.می فرماید:"فاصله بین نجات پیروان ما ازجهل وگمراهی بانجات جان وتامین معاش آن هاهمانندفاصله خورشید است با یک ستاره کم سو"(فرهنگ سخنان امام حسین"ع"ص۴۷۷) -تاکیدبرعزت نفس واستغنا امام(ع)درعین تاکید براهمیت خدمت به مردم وتامین نیازهای آن ها.یکی ازاصولی که برآن تاکید می کند پرهیز ازدرخواست واعلام نیاز به دیگران وتقویت روحیه استغنا (احساس بی نیازی)وعزت نفس است.درروایتی آمده است که "مردی عرب ضمن چند سوال ازجمله پرسید:"فما عزالمرء؟"یعنی"عزت مرد درچیست؟امام (ع)فرمود:"استغناوه عن الناس(فرهنگ سخنان امام حسین"ع")"یعنی:"احساس بی نیازی ازمردم" آری فرق بین رهبران الهی بارهبران طاغوتی دراین است که رهبران طاغوتی ازطریق استخفاف وتحقیرمردم برآن هاحکومت می کنند ورهبران الهی ازطریق استغنا وتقویت عزت نفس...ادامه دارد -اهمیت خدمت به مردم اهمیت عبادت برکسی پوشیده نیست تاآنجاکه قرآن عبادت رادلیل آفرینش انسان می دانداما عبادت فقط نماز وروزه نیست.بلکه یکی ازانواع عبادت خدمت به مردم است.امام حسین(ع)می فرماید:ازپدرم شنیدم که رسول خدا(ص)فرمود:"من سعی فی حاجة اخیه المومن فکانماعبدالله تسعة آلاف سنة صائمانهاره قائمالیله(بحار ج۷۱ص۳۱۵)"یعنی" هرکس برای برآوردن حاجت برادرمومنش تلاش کند مانند آن است که نه هزار سال خداراعبادت کرده باشد درحالی که روزها درحال روزه وشب ها درحال نماز باشد"درروایتی دیگر امام حسین(ع)می فرماید:ان رسول ا لله (ص)قال:"من عال اهل بیت من المسلمین یومهم ولیلةهم غفرالله ذنوبه"یعنی پیامبراسلام فرمود:"کسی که سرپرستی یک خانواده ازمسلمانان رابرعهده بگیردخداوندگناهانش را می آمرزد".همچنین در روایتی دیگرامام حسین (ع)می فرماید:"اعلموا ان حوائج الناس الیکم من نعم الله علیکم فلا تملوالنعم فتتحول الی غیرکم(مستدرک الوسائل ج۱۲ص۳۶۹)" یعنی"بدانید رسیدگی وتامین نیازهای مردم به دست شمایکی ازنعمت های خداوند به شما است پس ازنعمت های الهی روی گردان نشوید.که درآن صورت خداوند این توفیق را ازشما سلب وبه دیگران منتقل می کند" -شیوه ارائه خدمت سیره عملی امام حسین (ع)حاکی ازآن است که آن بزرگواراصولی رادرارائه خدمت به مردم مورد توجه قرار می دادند که در راس آن رعایت عزت وکرامت انسان است.درروایتی نقل شده که مردی انصاری به محضر امام حسین(ع)رسیداما توان بیان مشکلش رانداشت.امام فرمود:"یا اخاالانصاری صن وجهک عن بذلة المسالة وارقع حاجتک فی رقعة فانی آت فیها سارک"یعنی"ای برادرانصاری ازآبرویت درطرح مشکل صیانت کن .درخواستت رادرکاغذی بنویس .من حاجتت رابه گونه ای برآورده می کنم که مایه مسرت وشادمانی توشود"مرد انصاری درعریضه اش نوشت:"۵۰۰دیناربدهکارم وازجانب طلبکار تحت فشارم.شما باطلبکار صحبت کنید وبرای من مهلت بگیرید"امام حسین(ع)هزاردیناربه مردانصاری پرداخت کرد.وفرمود:با۵۰۰دینارقرضت را ادا کن وبا۵۰۰دینار دیگربه زندگی ات سامان بده" ازاین عمل امام (ع)درموردشیوه ارائه خدمت به مردم نکته های زیر رامی فهمیم: ۱-توجه به عزت وآبروی مردم ۲-دریافت مکتوب حاجت برای این که شاید دربیان شفاهی احساس شرم کند ۳-ایجاد فضای آرام برای نیازمند ۴-پرداخت بدهی وحل مشکل ۵-پرداخت سرمایه اولیه برای سامان دهی زندگی ۶-ایجادامیدبرای یاران نیازمند ۷-عنایت فوق تصور-درحالی که مردانصاری مهلت برای بازپرداخت بدهی رادرخواست کرده بود امام.(ع)هم بدهی اش راپرداخت کرد وهم مبلغ بیشتری به اوپرداخت کرد... -ازچه کسانی طلب نیاز کنیم؟ امام (ع)درادامه همین روایت فرمود:حاجتت رادرخواست نکن مگر ازیکی ازسه گروه۱-فرددین دار.چون به خاطر دینش آبرویت راحفظ خواهدکرد۲-فردجوان مرد.چون به خاطر جوان مردی اش مشکلت راحل خواهد کرد۳-کسی که دارای اصالت وشرافت خانوادگی است که به خاطر اصالتش آبرویت راحفظ خواهدکرد(تحف العقول ص۲۴۷)...ادامه دارد معمولا برای رسیدن به یک هدف خوب راه رسیدن به هدف مهم نیست وگفته می شود:هدف وسیله راتوجیه می کند.واین موضوع درتمامی زمینه های فردی واجتماعی مطرح می شود.مثلا بعضی ازدانشجویان ودانش آموزان به خودشان حق می دهند تقلب کنندوتوجیهشان این است که اگرتقلب نکنیم یک سال یا یک ترم ازعمرمان تلف می شود.همین رویه می تواند درانتخابات مطرح شودویک فردعلاقه مند به یک نامزدبااستفاده ازروش های غیرقانونی تعدادبیشتری رای دهد.یایک فردمتقاضی تسهیلات بانکی که اطلاعات دروغ درفرم های بانک وارد می کند.توجیهش این است که اگرازاین تسهیلات استفاده نکنم درزندگی دچارمشکل می شوم.بعضی ازگروه های مارکسیستی قبل ازانقلاب به بانک یاجواهرفروشی دستبرد می زدند.وتوجیه شان این بود که برای مبارزه بارژیم ازاین پول ها استفاده می کنیم.که ازاین روش باعنوان:ماکیاولیسم یاد می شود.چون ماکیاول براین عقیده بودکه:هدف وسیله راتوجیه می کند.واین روش دررفتارمعاویه درمواردمتعددازجمله درجنگ صفین مشاهده شد.سپاه معاویه باتسلط برآب .یاران امام علی(ع)راازآب منع کردند.اما پس از تسلط یاران امام برآب آن حضرت با پیشنهاد بعضی ازاصحاب درمورد مقابله به مثل مخالفت کردند وفرمودند:بخشی ازروز یاران معاویه ارآب استفاده کنند.وبخشی ازروزیاران ما(الفتوح.ج۳ص۱۳-۱۵).واین رفتاریکی ازتفاوت های امام علی(ع)بامخالفان آن حضرت می باشد.درمکتب امام حسین(ع)نیزامام ویاران امام برای رسیدن به هدف مقدس ازابزارنامشروع استفاده نکردند.به یک مورد دراین جا اشاره می کنم:هنگام حضور مسلم ابن عقیل نایب خاص امام حسین(ع)درکوفه وسلطه ابن زیاد والی منصوب یزید ابن معاویه. مسلم به صورت پنهانی در منزل هانی زندگی می کرد.عبیدالله ابن زیادبرای ملاقات وعیادت شریک به منزل اورفت. اما قبل ازآمدن او بامسلم قرار گذاشته بود هنگام حضور ابن زیاددرپشت در یا پرده پنهان شودوباعلامتی ازسوی شریک به صورت ناگهانی باشمسشیر به عبیدالله حمله کند واورا بکشد.اما درزمان مقرر هرچه علامت دادازمسلم خبری نشد.پس ازرفتن ابن زیادشریک به مسلم ابن عقیل اعتراض کرد وعلت این رفتار اورا پرسید.مسلم گفت:به یاد سخنی افتادم که امام علی(ع)ازپیامبر(ص)روایت کردکه :"الاسلام قیدالفتک"باآمدن اسلام تروروکشتن ناگهانی ممنوع شد(بحارج۴۴ص۳۴۳).درحالی که باکشتن ابن زیاد می توانست هدف های مقدس بسیاری محقق شود.اما درنهضت حسینی هم هدف مقدس است.وهم ابزار وروش های رسیدن به هدف.....ادامه دارد ۱-هدف مقدس وابزار مقدس ۲-اهمیت خدمت به مردم وشیوه خدمت به مردم ۳-شادکردن مردم:اصل ایجادنشاط وشادمانی-کیفیت ایجادنشاط وشادمانی-ودرونی کردن شادی. ۴-اهمیت وارزش سلام کردن ۵-اهمیت گره گشایی وحل مشکلات مردم ۶-گذشت وپذیرش عذر ۷-ترک رفتاری که موجب عذرخواهی مکررشود ۸-زشتی غیبت ۹-رعایت ادب وتواضع ۱۰-صله رحم وارتباط با خویشاوندان ۱۱-صداقت وشفافیت دراندیشه.گفتار ورفتار ۱۲-حلم وبردباری وکنترل خشم ۱۳-انجام کارنیک بالاتردرمقابل کارنیک دیگران ۱۴-تکریم معلم واهمیت دادن به تعلیم وتربیت ۱۵-اهمیت وفاء به عهد ۱۶-پرهیز از ظلم وستم ۱۷-غیرت نسبت به حریم خانواده ۱۸-اصالت دادن به رضای خدا... ادامه دارد 1-9امام علی(ع):لیس لکذوب امانة ولالفجورصیانة "دروغگو امانت دار نیست.وگناه کارخودنگه دار نیست"یعنی این دوگروه شایستگی دوستی ندارند. ادامه دارد ۱-۸تقیه برای صیانت دین امام صادق(ع):استعمال التقیة لصیانة الدین والاخوان"کاربردتقیه صیانت ازدین وبرادران دینی است" ۲-۸تقیه عامل صیانت ازافرادپست امام صادق(ع):لیس منامن لم یلزم التقیة ویصونناعن سفلة الرعیة"ازما نیست کسی که التزام به تقیه ندارد ومارا ازافراد پست صیانت نمی کند" ۳-۸تقیه عامل صیانت ازجان خود وبرادران دینی امام حسن عسکری(ع):التقیة من افضل اعمال المومن یصون بهانفسه واخوانه عن الفاجرین"تقیه ازبافضیلت ترین اعمال مومن وعامل صیانت جان مومن وبرادران ایمانی ازشرفاجرین است" ۴-۸صیانت دین به وسیله تقواوپارسایی وتقویت آن به وسیله تقیه امام صادق(ع):اتقوالله وصونوادینکم بالورع وقووه بالتقیة والاستغناء بالله عن طلب الحوائج الی صاحب سلطان..."تقوا پیشه کنید.ودین خودراباپارسایی صیانت کنید.وآن رابه وسیله تقیه تقویت کنید.وازاین طریق ازدرخواست یاری ازصاحبان قدرت بپرهیزید"...ادامه دارد ۱-۵ امام علی(ع):اتقوالله وصونوا انفسکم بالورع"ازخداپرواکنید ودین خودرا باپارسایی صیانت کنید" ۲-۵امام علی (ع):اَلوَرَعُ جُنّةٌ "پارسایی یک دژوعامل صیانت انسان است" ۳-۵اَلوَرعُ یحَجِزُ عَن اِرتِکابِ المَحارِِمِ"پارسایی انسان را ازارتکاب کارهای حرام بازمی دارد" ۶-صیانت اجتماعی درحوزه تدبیر ودوراندیشی ۱-۶پیامبراسلام(ص):اَحزَمَ الناس اَکظَمُهم للغیَظِ"دوراندیش ترین انسان کسی است بیش ازدیگران خشم خویش را کنترل وصیانت کند" ۲-۶امام علی (ع):مِن اَفضَلِ المُرُوةِصِیانـتُ الحَزمِ"با فضیلت ترین جوان مردی صیانت ازدوراندیشی است" ۷-صیانت اجتماعی درحوزه کنترل غراِئز ۱-۷امام علی(ع):مَن حصٌنَ شَهوَتَهُ صانَ قَدرَهُ"هرکه شهوت خودرادربندکشد ازقدرومنزلت خویش صیانت کرده است" 2-7پیامبراسلام (ص):جاهِدُوااَهوائَکُم تَملِکُوااَنفُسِکُم"باهوای نفس خودجهاد ومبارزه کنید تا مالک نفس خویش باشید" ادامه دارد ۳-۱مام علی(ع):العفاف یصون النفس وینزههما عن الدنایا"غفت وپاک دامنی نفس رامصون می داردوآن را ازپستی ها دور نگه می دارد" ۳-۲امام غلي(ع):صیانة المرأة أنعم لحالها وأدوم لجمالها"صیانت رن اوراشاداب تر وزیبایی اش راپایدارتر می کند" ۳-۳امام علی(ع):ثمرة العفة الصیانة"محصول وبرآیند عفت وپاک دامنی صیانت است" ۳-۴امام علی(ع):من حصن شهوته صان قدره"هرکه شهوت خودرا دربند کشد.قدرو منزلت خودراصیانت کرده است" ۴-صیانت اجتماعی درحوزه معیشت ۴-۱امام رضا(ع):القناعة تجتمع الی صیانة النفس وعزالقدر"قناعت صیانت نفس وعزت جایگاه انسان راباهم جمع می کند" ادامه دارد ۱-صیانت اجتماعی درحوزه رهبری دینی یکی ازحوزه های دینی که مفهوم صیانت درآن مطرح شده است.حوزه رهبری ومرجعیت دینی است.درروایت معروفی از حضرت امام حسن عسکری (ع)واردشده است:"فامّا من کان من الفقهاء صائناً لنفسه حافظالدینه مخالفالهواه مطیعا لامرمولاه فللعوام ان یقلدوه" (احتجاج طبزسی-جلد۲صفحه۴۵۸)امام (ع)درموردشرائط و ویژگی های رهبر ومرجع تقلید درزمان وموقعیت عدم دسترسی به امام معصوم(ع)می فرماید"ازمیان فقیهان دین شناس کسی که بیش ازدیگران ۱-صیانت نفس (خودکنترلی) داشته باشد.۲-حافظ ونگهبان دینش باشد.۳-باخواهش های ناپسندنفس خویش مخالفت کند.۴-درچارچوب اوامر مولایش (خداورسول خدا وامامان معصوم(ع))عمل کند.چنین کسی شایسته تقلید وزعامت مسلمین است" بنابراین یکی ازویژگی های رهبر ومرجع دینی صیانت وخودکنترلی است.به این معنی که بارعایت تقوا وایمان وعشق حقیقی به خداوندمتعال.عاملی دردرون اوپدید می آیدکه بدون هرگونه جبر وفشارخارجی رفتار های ناپسند دینی.اخلاقی واجتماعی را بامیل ورغبت ترک می کند واعمال مثبت ومفید مذهبی وکارهای شاسته اخلاقی وانسانی رابا شوق ورغبت انجام می دهد .چنین فردی رهبر والگوی جامعه است وبه عبارت دیگر چشم انداز یک جامعه ایده آل وطرازاسلام جامعه ای است که تمامی افراد یا بیشترافراد آن جامعه این گونه باشند ونظام تربیتی اسلام چنین هدفی راتعقیب می کند... ۲-صیانت اجتماعی درحوزه کرامت انسان یکی ازحوزه هایی که درمتون دینی ازمفهوم صیانت یادشده حوزه حفظ منزلت وکرامت انسان است. به این معنی که پیشوایان دینی صیانت ازکرامت انسان را مورد توجه قرار می دادندوبه انسان ها نیز توصیه می کردند درهرحال ازکرامت ومنزلت خویش صیانت کنند وازهرعاملی که موجب تحقیر وکاهش منزلت انسان می شود پرهیز کنند.نمونه ای ازاین موضوع در رفتار امام حسین(ع)با مردی انصاری که برای تامین نیازش به امام (ع)مراجعه کرده بودمشاهده می شود.هنگامی که امام (ع)احساس کرد مردنیازمند نمی تواندنیازش رابیان کندفرمود:"یا اخاالانصاری صن وجهک عن بذلة المسئالة وارقع حاجتک فی رقعة فانی آت فیها ماسارک انشاالله "برادرانصاری ازآبرویت صیانت کن درهنگام درخواست کمک.ونیازت را به صورت مکتوب ارایه بده!تامن بابرآوردن آن انشاالله خوشحالت کنم..مردانصاری نوشت:"پانصد دینار بدهکارم وطلبکارمرا تحت فشار قرارداده ".امام(ع)هزاردینار به او پرداخت کرد وفرمود:"نصف آن رابه طلبکار بده ونصف دیگر رابرای سروسامان دادن زندگی ات استفاده کن."وبعد به او فرمود:"ولاترفع حاجتک الا الی ذی دین.او مروة .اوحسب.فاما ذوالدین فیصون دینه واما ذوالمروة فانه یستحیی لمروته واما ذوالحسب فیعلم انک لم تکرم وجهک ان تبذله له.فی حاجتک.فهو یصون وجهک ان یردک بغیرقضاء حاجتک"(تحف العقول صفحه۲۴۷)یعنی"نیازت راجزبه اهل دین یاجوانمرد. ویاصاحب حسب وشخصیت والا بیان نکن چون انسان دین دار تحت صیانت دین خویش وانسان جوانمرد ازجوانمردی اش حیا خواهد کرد و انسان صاحب حسب می داند که تو کرامت خویش رابه خاطر حاجتت ضایع نخواهی کرد.واو نیز به خاطر صیانت ازآبروی تو حاجتت رابرآورده می کند" رفتار اما م حسین(ع)ورهنمودهای آن حضرت نمونه ای از مفهوم صیانت به معنی حفاظت ازعزت وکرامت انسان است...ادامه دارد "...همین است که هست ومنابع ماهمین ها هستند که راست ودروغ نوشته شده اند.من آن چه را که آورده ام ازخود که نساخته ام.من منبع اصلی کالای خودرابه دست داده ام.قفل کاروانسراراکه نپیچانده ام!منبع وماخذ همان هاست که هست ودردسترس همه هست... یادآن جن گیرآذربایجانی به خیر.جن هارا می گرفت ودرشیشه می کرد.وپول قند وچایئ راازجن زده می گرفت وصرف معاش می کرد.یک وقتی شد که کارش تعطیل شدوکسی پیش او نیامد و"سورخوابید"یکی ازشیشه هارابرداشت وجن داخل آن را به دست گرفت وگفت: "آزادت می کنم به شرط این که قند وچائی امروزمرا تامین کنی" جن رفت وپس ازلحظه ای یک سری قند ویک بسنه چائی حاضر شد.فردا وپس فردا هم چنین قندوخرما دردستمال متقال رسید.بعدازدو سه روز یک بار درسرمحله "چو افتاد" که دکان مش قاسم بقال رازده اند.گزمه ها به جستجو افتادند.ردپاهابه دست آمد.کله قندو متقال هارادرخانه جن گیر دیدند.جن گیر به دام افتاد.هرچه انکارکرد سودنداد.مهلت طلبید.پس شیشه وآیینه حاضر کردوجن رادو باره به دام انداخت ودرحضورگزمه ها خطاب به جن فریادزد: -پدرسوخته .من ازتوقند وچائی خواستم.توتورفتی دکان مش قاسم رازدی وآوردی؟ جن ساده دل جواب داد:-پدرسوخته هم من نیستم!مرد. مگر من کارخانه حاج امین الضرب کهریزک دارم یا باغ چای لاهیجان قوام السلطنه.که صبح وشب برای تو قند وچائی بیاورم!تو قند وچائی می خواستی .من هم ناچار می بایست ازهمین دکان ها بیاورم!" الف- صیانت ازدو منظر قابل طرح است: ۱-وظیفه افراد وگروه های مختلف "صیانت از مجموعه منابع انسانی "به عنوان اصلی ترین ومهم ترین" سرمایه اجتماعی" ۲-وظیفه هرفرد"صیانت درونی"وبه عبارت دیگر"خودکنترلی"و "مراقبت ازخود"است ب-زمینه های صیانت اجتماعی: زمینه های صیانت اجتماعی عبارتنداز:۱-خانواده۲-مدرسه۳-دانشگاه۴-مراکزدینی(مسجد.حسینیه.هیئات و...)۵-مراکز فرهنگی.هنری وتفریحی۶-شبکه های اجتماعی۷-محیط کار۸-دوستان. ج-راه کارهای صیانت اجتماعی: راه کارهای صیانت اجتماعی عبارتند از:۱-آموزه های دینی۲-آموزش مهارت های زندگی۳-تامین نیازها۴-ارتقائ آگاهی۵-توانمندسازی د-مفهوم صیانت درمتون دینی: مفهوم صیانت درمتون دینی ازدومنظربررسی شده است۱-متونی که واژه صیانت درآن مطرح شده است ۲-متونی که این مفهوم باواژه های دیگر مطرح شده است بخش اول:واژه صیانت بامشتقات دمختلف درمتون دینی تحت عناوین وموضوعات زیرمطرح شده است: ۱حوزه رهبری ومرجعیت دینی ۲-حوزه کرامت انسان ۳-حوزه عفت وپاکدامنی ۴-حوزه معیشت ۵-حوزه تقوی وپارسایی ۶--حوزه تدبیر ودوراندیشی ۷-حوزه کنترل غرائز ۸-حوزه تقیه ۹-حوزه دوستان ۱۰-حوزه شهادت وعدالت درقضا ۱۱-حوزه دیانت بخش دوم:متونی که به مفهوم صیانت باواژه های دیگراشاره دارندعبارتنداز: ۱-اخلاص ۲-پارسایی ۳-توکل ۴-دانش ۵-تدبیر ودوراندیشی ۶-مراقبت ومحاسبه نفس ۷-یادخداوعبادت خدا ۸-عبرت آموزی.....ادامه دارد
